Net-billing – jak działa rozliczenie prosumenta

W net-billingu sprzedawca nie oddaje Ci kilowatogodzin, tylko wycenia prąd, który wprowadziłeś do sieci, po cenie rynkowej i zapisuje jego wartość na Twoim koncie jako depozyt prosumencki. Tym depozytem płacisz potem za energię pobraną z sieci (ustawa o odnawialnych źródłach energii, art. 4c, stan na 6 października 2026).

System obejmuje prosumentów, których mikroinstalacja została przyłączona i po raz pierwszy oddała energię do sieci po 31 marca 2022 r.; rozliczenie wartościowe działa dla energii wprowadzonej od 1 lipca 2022 r. (ustawa o OZE, art. 4 ust. 1a pkt 2). To, czy Twój prąd wyceni się ceną miesięczną czy cenami z krótkich okresów, zależy od daty pierwszego wprowadzenia energii do sieci.

Poniżej wyjaśniamy, jak sprzedawca wycenia nadwyżkę, skąd bierze się depozyt prosumencki i jak długo jest ważny, ile warte było przykładowe 10 kWh w cenach PSE z września 2026 r. oraz kiedy część depozytu wraca do Ciebie przelewem. Energia Polska 24 to redakcja, która każdą liczbę podaje z datą i źródłem.

Zaktualizowano: 28 października 2026 | 
Opublikowano: 28 października 2026

Na czym polega net-billing i kogo obejmuje?

Net-billing to rozliczenie wartościowe: zamiast odliczać oddane kilowatogodziny od pobranych, sprzedawca przelicza je na złotówki. Obejmuje instalacje przyłączone i po raz pierwszy oddające energię po 31 marca 2022 r., a uprawnienie trwa 15 lat.

Ustawa opisuje net-billing jako rozliczenie wartości energii wprowadzonej do sieci wobec wartości energii pobranej z sieci na własne potrzeby. Dotyczy prosumenta, którego przyłączenie i pierwsze wprowadzenie energii do sieci nastąpiło po 31 marca 2022 r., i obejmuje energię wprowadzoną od 1 lipca 2022 r. (ustawa o OZE, art. 4 ust. 1a pkt 2, stan na 6 października 2026). Uprawnienie do takiego rozliczenia powstaje od dnia pierwszego wytworzenia i wprowadzenia energii do sieci i trwa przez kolejnych 15 lat (art. 4b ust. 3).

Prosument to odbiorca końcowy, który wytwarza prąd wyłącznie z odnawialnych źródeł na własne potrzeby w mikroinstalacji. U odbiorcy spoza gospodarstwa domowego produkcja prądu nie może być przedmiotem przeważającej działalności gospodarczej (art. 2 pkt 27a). Samo wytwarzanie i wprowadzanie energii przez prosumenta niebędącego przedsiębiorcą nie jest działalnością gospodarczą (art. 4 ust. 8).

Czym net-billing różni się od net-meteringu?

Net-metering to starszy system opustów, w którym liczy się kilowatogodziny, a nie ich wartość. Za energię oddaną do sieci odbierasz później 0,8 kWh dla mikroinstalacji do 10 kW i 0,7 kWh dla większej (ustawa o OZE, art. 4 ust. 1). O tym, w którym systemie jesteś, decyduje data przyłączenia i pierwszego wprowadzenia energii, a pewną odpowiedź masz w umowie i na fakturze.

Z net-meteringu można jednorazowo przejść na net-billing pisemnym oświadczeniem złożonym sprzedawcy najpóźniej 21 dni przed początkiem kolejnego kwartału; nowe zasady działają od pierwszego dnia tego kwartału. Powrót do net-meteringu nie jest już możliwy (art. 4 ust. 1b, art. 4d ust. 1).

Jak sprzedawca wycenia energię oddaną do sieci?

Są dwie metody i decyduje o nich data pierwszego wprowadzenia energii. Instalacje uruchomione do 30 czerwca 2024 r. domyślnie wycenia się średnią ceną miesięczną RCEm, a uruchomione od 1 lipca 2024 r. – cenami z poszczególnych krótkich okresów doby (RCE).

Dla prosumenta, który po raz pierwszy wprowadził energię do sieci do 30 czerwca 2024 r., wartość energii wyznacza się dla każdego miesiąca jako iloczyn sumy energii wprowadzonej w tym miesiącu i rynkowej miesięcznej ceny energii RCEm (ustawa o OZE, art. 4b ust. 1). Dla prosumenta, który po raz pierwszy wprowadził energię od 1 lipca 2024 r., wartość to suma iloczynów energii wprowadzonej w każdym okresie rozliczania niezbilansowania i rynkowej ceny energii RCE z tego okresu (art. 4b ust. 2). Nie jest więc prawdą, że „od lipca 2024 r. wszyscy rozliczają się godzinowo” – cenę z okresów stosuje się z mocy prawa tylko do instalacji uruchomionych od tej daty oraz do tych prosumentów, którzy sami złożyli oświadczenie o zmianie.

Ilość energii bilansuje się odrębnie od ceny. Rozliczenie prowadzi się na podstawie energii sumarycznie zbilansowanej w każdej godzinie, metodą wektorową: od energii pobranej w danej godzinie odejmuje się oddaną, sumując wszystkie fazy instalacji (art. 4 ust. 2b). Jeśli w jednej godzinie z jednej fazy pobierzesz tyle prądu, ile falownik odda przez inną, suma ze wszystkich faz da zero. Sprzedawca udostępnia dane pomiarowe energii wprowadzonej i pobranej w przejrzystej formie, od 1 lipca 2022 r. przez system teleinformatyczny, na przykład portal klienta (art. 4 ust. 6 i 6a).

Czym jest RCE, a czym RCEm?

RCE to rynkowa cena energii ustalana dla każdego okresu rozliczania niezbilansowania jako średnia ważona wolumenem z cen dla polskiego obszaru rynkowego ze wszystkich sesji danej doby na rynku dnia następnego (ustawa o OZE, art. 4b ust. 4). RCEm to rynkowa miesięczna cena energii – średnia z RCE ważona wolumenem energii wprowadzanej do sieci przez prosumentów; przy jej liczeniu ujemne wartości RCE przyjmuje się jako zero (art. 4b ust. 6 i 7).

Obie ceny publikuje Polskie Sieci Elektroenergetyczne (PSE). RCEm za kolejne miesiące 2026 r. PSE podawało 11. dnia następnego miesiąca, a RCE publikuje z wyprzedzeniem jednej doby w 15-minutowych okresach – dla doby 15 września 2026 r. było to 96 wartości opublikowanych 14 września 2026 r. (PSE, odczyt 6 października 2026). To ceny energii oddawanej do sieci, bez VAT i akcyzy, a nie ceny, po których kupujesz prąd.

Co się dzieje, gdy cena rynkowa jest ujemna?

Przy wycenie według RCE ujemną cenę z danego okresu zastępuje się zerem, więc za prąd oddany w takiej godzinie nie dopisuje się wartości, ale też nic się nie odejmuje (ustawa o OZE, art. 4b ust. 2). Prosument może dodatkowo upoważnić sprzedawcę w umowie do wyłączania lub ograniczania mikroinstalacji w okresach ujemnej ceny; przy takim upoważnieniu pokrywa 50% kosztu urządzeń sterujących w terminie 3 miesięcy od ich zainstalowania (art. 4b ust. 12 i 13). Jeśli sprzedawca zaproponuje zmianę umowy, a prosument się nie zgodzi, sprzedawca może wyceniać energię bez reguły zastępowania ujemnych cen zerem (art. 4b ust. 17).

Depozyt prosumencki – skąd się bierze i jak długo jest ważny?

Depozyt prosumencki to wartość prądu, który oddałeś do sieci, zapisana na Twoim koncie u sprzedawcy. Wartość za dany miesiąc zwiększa się o współczynnik 1,23 i trafia na konto w kolejnym miesiącu, a rozliczać ją można przez 12 miesięcy.

Sprzedawca prowadzi dla prosumenta konto, na którym ewidencjonuje ilości i wartości energii oraz wynikającą z nich wartość środków należnych za energię wprowadzoną do sieci, czyli depozyt prosumencki. Depozyt przeznacza się na rozliczenie zobowiązania prosumenta z tytułu zakupu energii od tego samego sprzedawcy (ustawa o OZE, art. 4c ust. 1 i 2). Twoje zobowiązanie liczy się jako suma iloczynów energii pobranej z sieci i ceny sprzedaży z obowiązkowymi obciążeniami podatkowymi i fiskalnymi (art. 4c ust. 3). Dlatego kilowatogodzina kupiona z sieci kosztuje więcej niż ta sama kilowatogodzina wyceniona przy oddaniu – zakup zawiera podatki i opłaty, których nie ma w cenie rynkowej.

Wartość depozytu za dany miesiąc ustala się, zwiększa o współczynnik 1,23 i przypisuje do konta w kolejnym miesiącu (art. 4c ust. 4). Zgromadzone środki można rozliczać przez 12 miesięcy od dnia przypisania; na pokrycie rachunku idą w pierwszej kolejności środki o najstarszej dacie. Po 12 miesiącach to, co pozostało niewykorzystane i niezwrócone, umarza się (art. 4c ust. 5–7). W praktyce depozyt z miesięcy letnich może pokryć część zakupu energii zimą, o ile zużyjesz go w tym 12-miesięcznym oknie.

Ile jest warta nadwyżka? Przykład na cenach PSE

Wartość tej samej nadwyżki zależy od pory oddania. Dla doby 15 września 2026 r. RCE między 19:00 a 20:00 była około 5,7 razy wyższa niż w południe, więc 10 kWh oddane wieczorem było warte wielokrotnie więcej niż oddane w środku dnia.

Weźmy 10 kWh oddane do sieci 15 września 2026 r. w instalacji rozliczanej cenami z poszczególnych okresów. Wg PSE średnia RCE z okresów między 12:00 a 13:00 wyniosła tego dnia 331,66 zł/MWh, a między 19:00 a 20:00 – 1 874,19 zł/MWh (PSE, odczyt 6 października 2026). Poniższa tabela pokazuje, ile z tego trafia na konto prosumenta po zwiększeniu o współczynnik 1,23. To przykład dla jednej doby, a nie wartość typowa ani prognoza.

W instalacji rozliczanej ceną miesięczną pora oddania nie zmienia wyceny – te same 10 kWh wycenia się jedną ceną RCEm za cały miesiąc. Dla sierpnia 2026 r. RCEm wyniosła 294,53 zł/MWh (PSE, publikacja 11 września 2026 r.), co daje 2,95 zł, a po zwiększeniu o 1,23 – 3,62 zł. Druga tabela pokazuje, jak RCEm zmieniała się w 2026 r.

W 2026 r. RCEm wahała się od 132,92 zł/MWh w kwietniu do 551,96 zł/MWh w styczniu (PSE, odczyt 6 października 2026). Ceny bez VAT i akcyzy, a możliwość korekty RCEm wygasa z upływem 12. miesiąca po miesiącu, którego dotyczy. Aby ocenić, ile warta jest Twoja nadwyżka, porównaj te ceny z ceną zakupu z własnej faktury, bo to ona decyduje, co tracisz, oddając prąd zamiast zużyć go na miejscu. Metodę liczenia wykorzystania prądu na miejscu opisujemy w tekście o autokonsumpcji.

Zwrot nadpłaty – kiedy 20%, a kiedy 30%?

Część depozytu, której nie zużyjesz w ciągu 12 miesięcy, sprzedawca zwraca przelewem jako nadpłatę, najpóźniej do końca 13. miesiąca po danym miesiącu. Zwrot nie może przekroczyć 20% wartości energii wprowadzonej w tym miesiącu przy wycenie ceną miesięczną i 30% przy wycenie cenami z okresów.

Jeśli środków zgromadzonych za dany miesiąc nie wykorzystasz w okresie 12 kolejnych miesięcy, stają się nadpłatą, którą sprzedawca zwraca w terminie nie dłuższym niż do końca 13. miesiąca następującego po tym miesiącu (ustawa o OZE, art. 4 ust. 11 pkt 2). Zwrot ma górny limit: 20% wartości energii wprowadzonej w danym miesiącu, gdy wartość liczy się ceną miesięczną RCEm, i 30%, gdy liczy się cenami z poszczególnych okresów (art. 4 ust. 11a). Limit odnosi się do wartości energii wprowadzonej, a nie do kwoty już zwiększonej o współczynnik 1,23.

Prosument rozliczany ceną miesięczną może oświadczeniem przejść na wycenę według RCE z poszczególnych okresów. Zmiana działa od miesiąca następnego po złożeniu oświadczenia, podnosi limit zwrotu z 20% do 30% i jest nieodwracalna (art. 4b ust. 2a i 2b). To decyzja, która zmienia sposób wyceny całej nadwyżki, więc warto zestawić ją z własnymi danymi, zanim się ją złoży – nie opisujemy jej jako korzystnej ani niekorzystnej, bo wynik zależy od Twojego profilu oddawania energii.

Co możesz sprawdzić i zmienić w swoim rozliczeniu?

Zacznij od daty pierwszego wprowadzenia energii do sieci i od metody wyceny widocznej na fakturze, bo to one decydują, czy liczy Cię cena miesięczna czy ceny z okresów. Oświadczeniem możesz przejść z net-meteringu na net-billing albo z ceny miesięcznej na ceny z okresów, ale obie zmiany są jednokierunkowe.

Sprzedawca ma obowiązek udostępnić Ci szczegółowe dane rozliczenia, w tym ilości energii wprowadzonej i pobranej, przez system teleinformatyczny (ustawa o OZE, art. 4 ust. 6 i 6a). W portalu klienta sprawdzisz saldo depozytu, daty przypisania środków i wartość nadwyżki miesiąc po miesiącu. To pozwala zobaczyć, ile depozytu realnie zużywasz, a ile zbliża się do 12-miesięcznego terminu umorzenia.

Na wysokość rachunku wpływa też to, ile prądu zużywasz w chwili produkcji, zamiast oddawać go do sieci po cenie rynkowej. Przesunięcie zużycia na godziny pracy paneli nic nie kosztuje, a magazyn energii pozwala przenieść część nadwyżki z południa na wieczór. Czy taki zakup się zwraca, zależy od profilu zużycia, taryfy i ceny urządzenia – rachunek opłacalności prowadzimy osobno, w tekście o tym, czy magazyn energii się opłaca.

Najczęstsze pytania o net-billing

Źródła

• Ustawa z 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii, art. 2 pkt 27a, art. 4, 4b, 4c i 4d – mechanizm net-billingu, depozyt prosumencki, współczynnik 1,23, zwrot nadpłaty; tekst ujednolicony Kancelarii Sejmu na podstawie t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 68 ze zm. (status ELI: obowiązujący) – tekst w formacie PDF, odczyt 6 października 2026.
• PSE, rynkowa miesięczna cena energii elektrycznej RCEm, wartości za styczeń–sierpień 2026 r. – pse.pl/oire, odczyt 6 października 2026.
• PSE, raporty, rynkowa cena energii elektrycznej RCE dla doby 15 września 2026 r. (96 okresów 15-minutowych) – api.raporty.pse.pl, odczyt 6 października 2026.