Opłata mocowa to doliczana do rachunku za prąd opłata za gotowość elektrowni do dostarczenia mocy do systemu, a nie za energię, którą faktycznie zużyłeś – wynika z art. 69 ust. 1 ustawy z 8 grudnia 2017 r. o rynku mocy (Dz.U. 2018 poz. 9) i jest pobierana od 1 stycznia 2021 r.
Dla gospodarstwa domowego to stała kwota miesięczna zależna od rocznego zużycia, dla pozostałych odbiorców – stawka za każdą kilowatogodzinę pobraną w godzinach szczytowych. Dlatego ta sama pozycja działa inaczej w domu i w firmie, a sposób na jej obniżenie też jest inny w każdym z tych przypadków.
Poniżej znajdziesz definicję, podstawę prawną, aktualne stawki na 2026 rok ogłoszone przez Prezesa URE oraz to, co realnie zmienia wysokość opłaty w domu i w firmie. Wartości stawek to dane zmienne – Prezes URE ustala je co rok, a te w artykule dotyczą 2026 roku.
|
Co to jest opłata mocowa i za co właściwie płacisz
Opłata mocowa finansuje wynagrodzenie za gotowość do dostarczenia mocy do systemu, a nie energię faktycznie zużytą. Art. 69 ust. 1 ustawy o rynku mocy nazywa ją opłatą na wypłatę wynagrodzenia za wykonywanie obowiązków mocowych. Sam obowiązek mocowy to, zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 23 tej ustawy, zobowiązanie dostawcy mocy do pozostawania w gotowości do dostarczenia określonej mocy i do jej dostawy w okresach przywołania na rynku mocy.
Pieniądze trafiają od odbiorcy do dostawcy mocy. Pobiera je operator albo płatnik opłaty mocowej (operator systemu dystrybucyjnego), a rozliczeń rynku mocy dokonuje Zarządca Rozliczeń S.A. (art. 61 ust. 2 oraz art. 77 ust. 1 i 2 ustawy o rynku mocy). W praktyce odbiorca nie ma z tą spółką kontaktu – opłatę widzi jako jedną z pozycji na fakturze od swojego sprzedawcy lub operatora.
Dlaczego opłata mocowa jest na rachunku za prąd?
Bo nakazuje to ustawa. Art. 69 ust. 8 ustawy o rynku mocy zobowiązuje operatora, płatnika i przedsiębiorstwa energetyczne do uwzględnienia stawek opłaty mocowej oraz warunków ich stosowania w taryfie za przesyłanie, dystrybucję lub sprzedaż energii. To jedyna podstawa, dla której opłata trafia na rachunek – nie jest to decyzja konkretnego sprzedawcy.
Czym opłata mocowa różni się od opłaty za zużytą energię?
Opłata za energię rośnie z każdą zużytą kilowatogodziną, a opłata mocowa pokrywa koszt samej gotowości systemu. Dla gospodarstwa domowego oznacza to stałą kwotę miesięczną niezależną od tego, ile prądu zużyje w danym miesiącu. To rozróżnienie jest kluczowe przy ocenie, czy i jak da się tę pozycję obniżyć.
Od kiedy obowiązuje opłata mocowa i z jakiej ustawy wynika
Opłata mocowa obowiązuje od 1 stycznia 2021 r. i wynika z ustawy z 8 grudnia 2017 r. o rynku mocy (Dz.U. 2018 poz. 9). Datę początku pobierania wskazuje wprost art. 99 ust. 1 tej ustawy. Potocznie mówi się o „ustawie mocowej”, ale jej właściwa nazwa to ustawa o rynku mocy – to ona wprowadziła cały mechanizm aukcji mocy i opłaty, która go finansuje.
Brzmienie przepisów przytaczamy za tekstem ujednoliconym ustawy o rynku mocy opracowanym przez Kancelarię Sejmu na dzień 8 października 2025 r. (na podstawie tekstu jednolitego Dz.U. 2025 poz. 610 oraz zmiany Dz.U. 2025 poz. 1302). Opłata mocowa to osobny element rachunku – nie myl jej z mocą umowną, czyli maksymalną mocą, jaką możesz jednocześnie pobierać z sieci. To dwa różne pojęcia i rozliczane są w zupełnie inny sposób.
Kto ustala wysokość opłaty mocowej i w jakim trybie
Wysokość opłaty mocowej ustala Prezes Urzędu Regulacji Energetyki, a nie sprzedawca ani operator sieci. Zgodnie z art. 74 ust. 4 ustawy o rynku mocy Prezes URE publikuje stawki w Biuletynie URE do 31 października każdego roku na rok kolejny, a w tym samym terminie ogłasza wybrane godziny doby przypadające na szczytowe zapotrzebowanie na moc, odrębnie dla kwartałów roku dostaw.
Stawka jest jedna dla całego kraju. Prezes URE kalkuluje ją w kwotach pomniejszonych o podatek od towarów i usług (art. 74 ust. 3), więc wszystkie ogłaszane wartości są kwotami netto – do rachunku dochodzi jeszcze VAT. Z tego samego powodu stawek nie przeliczamy w tym artykule na kwoty roczne ani brutto, bo byłoby to już własne wyliczenie, a nie wartość z dokumentu.
Ile wynosi opłata mocowa w 2026 roku
W 2026 roku gospodarstwo domowe płaci od 4,29 do 24,05 zł netto miesięcznie zależnie od rocznego zużycia, a pozostali odbiorcy 0,2194 zł netto za każdą kilowatogodzinę pobraną w godzinach szczytowych. Wartości te podaje Informacja Prezesa URE nr 58/2025 z 30 października 2025 r. w sprawie stawek opłaty mocowej na 2026 rok, w kwotach bez podatku od towarów i usług.
| Kogo dotyczy | Roczne zużycie energii | Stawka na 2026 rok (netto) |
|---|---|---|
| Odbiorca rozliczany ryczałtem (m.in. gospodarstwo domowe) | poniżej 500 kWh | 4,29 zł miesięcznie |
| Odbiorca rozliczany ryczałtem | od 500 kWh do 1200 kWh | 10,31 zł miesięcznie |
| Odbiorca rozliczany ryczałtem | powyżej 1200 kWh do 2800 kWh | 17,18 zł miesięcznie |
| Odbiorca rozliczany ryczałtem | powyżej 2800 kWh | 24,05 zł miesięcznie |
| Pozostali odbiorcy końcowi (m.in. firmy nie na ryczałcie) | rozliczenie za pobór w godzinach szczytowych | 0,2194 zł za kWh |
Cztery przedziały rocznego zużycia dla odbiorców ryczałtowych pochodzą z art. 89b ust. 3 ustawy o rynku mocy, a stawka miesięczna jest płatna za punkt poboru energii (art. 89a ust. 1). Te wartości dotyczą wyłącznie 2026 roku – stawki na 2027 rok Prezes URE ogłosi do 31 października 2026 r.
Jak sprawdzić, do którego przedziału zużycia należysz?
Decyduje zużycie w okresie jednego roku kończącego się dniem ostatniego odczytu (art. 89a ust. 3 ustawy o rynku mocy). W praktyce o przypisaniu do przedziału i o kwocie opłaty mocowej na rachunku rozstrzyga operator na podstawie Twojego licznika – przedział znajdziesz na fakturze lub w rozliczeniu rocznym, a nie wyliczasz go samodzielnie.
Jak naliczana jest opłata mocowa dla firm
Firma rozliczana nie-ryczałtowo płaci opłatę mocową od energii pobranej w godzinach szczytowych doby roboczej, przemnożoną przez współczynnik zależny od profilu zużycia. Zasadę tę ustala art. 70a ustawy o rynku mocy. To zasadnicza różnica wobec gospodarstwa domowego – u firmy opłata reaguje na to, kiedy w ciągu doby pobiera się prąd. Opłata mocowa jest przy tym tylko jedną z pozycji, które składają się na koszty energii w firmie.
Które godziny to godziny szczytowe w 2026 roku?
Dla każdego kwartału 2026 roku godzinami szczytowymi jest piętnaście kolejnych godzin każdej doby przypadającej na dzień roboczy, od 7.00 do 22.00 (pierwsza z nich zaczyna się o 7.00, a piętnasta o 21.00). Podają to Informacja Prezesa URE nr 57/2025 z 30 października 2025 r. oraz § 7 i § 9 rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z 5 września 2024 r. w sprawie opłaty mocowej (Dz.U. 2024 poz. 1350), przywołane w tej informacji. Soboty, niedziele i dni ustawowo wolne od pracy są poza tym oknem.
Czym są grupy K1–K4 i jak zmieniają opłatę?
Art. 70a ust. 1 i 5 ustawy o rynku mocy dzieli odbiorców na grupy K1–K4 według różnicy między średnim zużyciem w godzinach szczytowych a poza nimi w dni robocze, z progami 5, 10 i 15 procent. Przypisane tym grupom współczynniki wynoszą 0,17, 0,50, 0,83 oraz 1, a samą opłatę liczy się jako iloczyn współczynnika, wolumenu energii z godzin szczytowych i stawki (art. 70a ust. 4). Im równiejszy profil zużycia, tym niższy współczynnik.
Jak obniżyć opłatę mocową
Opłatę mocową obniżysz tylko tam, gdzie zależy ona od Twojego zachowania. Firma zmniejsza ją, przesuwając pobór poza godziny szczytowe i wyrównując profil zużycia; gospodarstwo domowe rozliczane ryczałtem – jedynie schodząc do niższego przedziału rocznego zużycia. Nie ma tu rozwiązania wspólnego dla obu grup, bo opłata jest w nich liczona w zupełnie inny sposób.
Jak firma może obniżyć opłatę mocową?
Firma płaci za kilowatogodziny pobrane w godzinach szczytowych (od 7.00 do 22.00 w dni robocze), więc każda przeniesiona stamtąd kilowatogodzina zmniejsza podstawę opłaty. Dodatkowo wyrównanie poboru między szczytem a resztą doby obniża współczynnik z grupy K1–K4 – z 1 nawet do 0,17 (art. 70a ust. 5 ustawy o rynku mocy). Narzędziem, które pozwala pobierać energię z sieci poza szczytem i wykorzystywać ją później, jest magazyn energii. Konkretnej kwoty oszczędności nie podajemy, bo zależy ona od wolumenu, profilu i grupy danej firmy.
Czy gospodarstwo domowe obniży ją, przesuwając zużycie na noc?
Nie w przypadku opłaty mocowej. Dla gospodarstwa domowego rozliczanego ryczałtem jest to stała kwota miesięczna zależna od rocznego zużycia (art. 89a ust. 1 i art. 89b ust. 3 ustawy o rynku mocy), a nie od tego, o której godzinie pracuje pralka. Przesunięcie zużycia na noc obniża część energetyczną rachunku i przy taryfie strefowej jej cenę, ale samej opłaty mocowej nie zmienia. Tę pozycję gospodarstwo domowe zmniejszy wyłącznie niższym rocznym zużyciem, które przesunie je do tańszego przedziału.
Co się zmieniło – dwa półrocza ze stawką zero i termin końcowy ryczałtu
Od 1 lipca 2024 r. do 30 czerwca 2025 r. miesięczna stawka opłaty mocowej dla gospodarstw domowych wynosiła 0 zł. Zerową stawkę na pierwsze półrocze wprowadził art. 28 ust. 1 ustawy z 23 maja 2024 r. o bonie energetycznym (Dz.U. 2024 poz. 859), a na drugie – art. 8 ust. 1 ustawy z 27 listopada 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 1831). Zwolnienie objęło wyłącznie odbiorców z art. 89a ust. 2 pkt 1 ustawy o rynku mocy, czyli gospodarstwa domowe i zrównane z nimi punkty – nie całą grupę rozliczaną ryczałtem.
Od 1 lipca 2025 r. opłata jest naliczana ponownie. Na drugie półrocze 2025 roku Informacja Prezesa URE nr 26/2025 z 30 maja 2025 r. ustaliła stawki netto 2,86 zł, 6,86 zł, 11,44 zł i 16,01 zł miesięcznie oraz 0,1412 zł za kWh, a stawki na 2026 rok są wyższe (patrz tabela wyżej). Obecny podział na ryczałt i rozliczenie za godziny szczytowe obowiązuje dla okresów przypadających przed 1 stycznia 2028 r., czyli do 31 grudnia 2027 r. (art. 89a ust. 1 ustawy o rynku mocy) – co po tej dacie, ustawa na dziś nie przesądza.
Najczęstsze pytania o opłatę mocową
Co to jest opłata mocowa?
Opłata mocowa to doliczana do rachunku za prąd opłata za gotowość do dostarczenia mocy do systemu, a nie za zużytą energię. Zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy z 8 grudnia 2017 r. o rynku mocy (Dz.U. 2018 poz. 9) finansuje ona wynagrodzenie za wykonywanie obowiązków mocowych i trafia na rachunek, bo nakazuje to art. 69 ust. 8 tej ustawy.
Od kiedy obowiązuje opłata mocowa?
Opłatę mocową pobiera się od 1 stycznia 2021 r., co wskazuje wprost art. 99 ust. 1 ustawy o rynku mocy. Sama ustawa, nazywana potocznie „ustawą mocową”, pochodzi z 8 grudnia 2017 r. (Dz.U. 2018 poz. 9).
Ile wynosi opłata mocowa w 2026 roku?
W 2026 roku gospodarstwo domowe płaci od 4,29 do 24,05 zł netto miesięcznie zależnie od rocznego zużycia, a pozostali odbiorcy 0,2194 zł netto za kWh pobraną w godzinach szczytowych. Wartości podaje Informacja Prezesa URE nr 58/2025 z 30 października 2025 r. Są to kwoty bez podatku od towarów i usług; stawki na 2027 rok Prezes URE ogłosi do 31 października 2026 r.
Czy opłata mocowa zależy od zużycia prądu?
Dla gospodarstwa domowego rozliczanego ryczałtem to stała kwota miesięczna zależna od rocznego zużycia, a nie od miesięcznego poboru (art. 89a ust. 1 i art. 89b ust. 3 ustawy o rynku mocy). Dla pozostałych odbiorców, w tym firm nie na ryczałcie, opłatę liczy się od energii pobranej w godzinach szczytowych i mnoży przez współczynnik profilu zużycia (art. 70a).
Czy można nie płacić opłaty mocowej?
Opłata mocowa jest obowiązkowa dla odbiorców końcowych i nie można z niej zrezygnować. Można jednak wpłynąć na jej wysokość tam, gdzie zależy ona od zachowania – firma, przesuwając pobór poza godziny szczytowe od 7.00 do 22.00 w dni robocze, a gospodarstwo domowe, obniżając roczne zużycie do niższego przedziału. W okresie od 1 lipca 2024 do 30 czerwca 2025 r. stawka dla gospodarstw domowych wynosiła przejściowo 0 zł na podstawie ustaw osłonowych.
Co to jest ustawa mocowa?
„Ustawa mocowa” to potoczna nazwa ustawy z 8 grudnia 2017 r. o rynku mocy (Dz.U. 2018 poz. 9). Wprowadziła ona rynek mocy, czyli mechanizm wynagradzania elektrowni za gotowość do dostarczenia mocy, oraz opłatę mocową, która ten mechanizm finansuje.
Źródła
- Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o rynku mocy, Dz.U. 2018 poz. 9 (art. 2 ust. 1 pkt 23, art. 61, art. 69, art. 70a, art. 74, art. 77, art. 89a, art. 89b, art. 99) – tekst ujednolicony Kancelarii Sejmu na dzień 8 października 2025 r.: eli.gov.pl/eli/DU/2018/9.
- Informacja Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki nr 58/2025 z dnia 30 października 2025 r. w sprawie stawek opłaty mocowej na 2026 rok – ure.gov.pl.
- Informacja Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki nr 57/2025 z dnia 30 października 2025 r. w sprawie wybranych godzin doby dla roku dostaw 2026 – ure.gov.pl.
- Informacja Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki nr 26/2025 z dnia 30 maja 2025 r. w sprawie stawek opłaty mocowej na okres od 1 lipca do 31 grudnia 2025 r. – ure.gov.pl.
- Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 5 września 2024 r. w sprawie opłaty mocowej, Dz.U. 2024 poz. 1350 (§ 7 i § 9, przywołane za Informacją nr 57/2025).
- Ustawa z dnia 23 maja 2024 r. o bonie energetycznym, Dz.U. 2024 poz. 859 (art. 28 ust. 1); ustawa z dnia 27 listopada 2024 r., Dz.U. 2024 poz. 1831 (art. 8 ust. 1) – przejściowa stawka 0 zł dla gospodarstw domowych.
